“In dit dictee zal ik een gedeelte van Sigmund Freuds gedachtegoed expliqueren aan BN’ers, BV’s en andere mensen die nooit ofte nimmer iets van hem hebben gelezen of die net als Nabokov en Van het Reve een diep gegronde hekel aan hem hebben.”
Met deze zin begon gisteravond het Groot Dictee der Nederlandse Taal. De zin staat hier gecopieerd en dus foutloos. Ik durf niet te stellen dat ik het Dictee zelf goed zou hebben gemaakt, domweg omdat ik veel van de gebruikte woorden nooit zou gebruiken.
Zo’n dictee is een leuk wedstrijdje voor mensen die daarvan houden. Het is misschien ook wel goed om eens aandacht te vragen voor het correct gebruiken van de Nederlandse taal, maar verder heb ik er weinig mee. Mijn uitdaging is juist om taal begrijpelijk en toegankelijk te maken. Zodat de ontvanger de boodschap begrijpt én merkt dat de afzender oog voor hem heeft.
Ik begrijp soms niet dat mensen in een bepaald vak of met een bepaalde functie ineens heel andere taal gebruiken dan ze normaal tegen hun naasten of bekenden zouden doen. OK, soms rechtvaardigen juridische of medische argumenten dit gedeeltelijk, maar vaak gaan mensen ongemerkt mee in de toon die een organisatie zich door de jaren heen heeft aangemeten. Het is een leuke uitdaging om daar, bijvoorbeeld in amtelijke organisaties, niet ongemerkt in mee te gaan.
Woorden als “indien”, “derhalve” en ”aangaande” zijn veelgelezen voorbeelden van ambtelijk taalgebruik. Het gebruik van bijvoorbeeld “als”, “daarom” en “over” maakt zinnen een stuk lekkerder leesbaar, al is het alleen omdat de lezer merkt dat de afzender zichzelf niet op een voetstuk plaatst. Taalgebruik heeft dus niet alleen effect op leesbaarheid en begrijpelijkheid van teksten. Het heeft ook grote invloed op de acceptatie van de afzender en daarmee van de boodschap.
Een veel gebruikte term voor simpel taalgebruik is “jip-en-janneketaal“. Voor mij persoonlijk gaat dat wat te ver. Het is ook aangetoond dat veel mensen zich er aan ergeren als ze te simpel worden benaderd. Ik spreek zelf liever van “rechtuit schrijven”. Een heldere boodschap, niet te simpel maar ook niet onnodig ingewikkeld gebracht. Logische argumentatie en het vermijden van lijdende vormen.
Ik laat mijn teksten vaak een dag liggen om afstand te nemen en ga er later nog een keer doorheen. Vaak helpt het ook iemand anders nog een laatste check te laten doen omdat je op een gegeven moment blind wordt voor je eigen tekst. En die ander mag dan meteen naar de laatste spelfouten kijken, want ook voor het zojuist gebruikte “jip-en-janneketaal” moest ik eerlijk gezegd stiekem even spieken. Ik ben geen taalpurist. Mijn focus ligt op de effectiviteit van taal en dan bij voorkeur als logisch gevolg van de gekozen organisatie- of merkidentiteit.
